DNS Kayıtları Rehberi: A, AAAA, CNAME, MX, TXT ve Fazlası

Bir alan adını web sitesine, e-posta servisine veya bir doğrulama sistemine bağlamanın yolu DNS kayıtlarından geçer. A kaydı sitenizin hangi sunucuda olduğunu, MX kaydı e-postalarınızın nereye teslim edileceğini, TXT kaydı ise alan adınızın sahipliğini ve e-posta politikalarını belirtir. Bu rehberde en sık kullanılan kayıt türlerini örneklerle açıklıyor, TTL'in nasıl çalıştığını, sık yapılan hataları ve kayıtları komut satırından nasıl kontrol edeceğinizi anlatıyoruz.

DNS Nasıl Çalışır? Kısa Bir Özet

DNS (Domain Name System), alan adlarını IP adreslerine ve diğer bilgilere çeviren dağıtık bir veritabanıdır. Tarayıcınıza example.com yazdığınızda süreç kabaca şöyle işler:

1. Bilgisayarınız, internet sağlayıcınızın veya tanımladığınız bir çözümleyiciye (resolver) sorar.
2. Çözümleyici yanıtı önbellekte bulamazsa kök sunuculardan başlayarak .com sunucularına, oradan alan adının yetkili ad sunucularına (NS) ulaşır.
3. Yetkili ad sunucusu ilgili kaydı döndürür; çözümleyici yanıtı TTL süresi boyunca önbellekte tutar.

Buradan çıkan önemli sonuç şudur: Kayıtlarınızı nerede düzenlemeniz gerektiğini alan adınızın NS kayıtları belirler. Kayıt firmanızdaki panelde değişiklik yapıp sonuç alamıyorsanız, büyük olasılıkla alan adınız başka bir yerin ad sunucularını kullanıyordur.

Temel DNS Kayıtları: A, AAAA ve CNAME

A ve AAAA kaydı

A kaydı, bir ana makine adını IPv4 adresine bağlar. Web sitenizin sunucunuza yönlenmesini sağlayan temel kayıttır. AAAA kaydı aynı işi IPv6 adresi için yapar.

example.com.      3600  IN  A     203.0.113.10
www.example.com.  3600  IN  A     203.0.113.10
example.com.      3600  IN  AAAA  2001:db8::10

Bir alan adı için birden fazla A kaydı tanımlanabilir; bu durumda çözümleyiciler adresleri sırayla veya karışık döndürür. Basit bir yük dağıtımı sağlar ama sağlık kontrolü yapmaz, çalışmayan sunucuya da trafik gider.

IPv6 kaydı eklerken dikkatli olun: Sunucunuz IPv6 üzerinden gerçekten hizmet vermiyorsa AAAA kaydı eklemek, IPv6 bağlantısı olan ziyaretçilerin siteye erişememesine veya gecikmeli erişmesine yol açar.

CNAME kaydı

CNAME (Canonical Name), bir adı başka bir ada takma ad olarak bağlar. Çözümleyici CNAME'i görünce hedef adı çözmeye devam eder.

www.example.com.   3600  IN  CNAME  example.com.
shop.example.com.  3600  IN  CNAME  magaza.saglayici.example.net.

CNAME'in iki önemli kuralı vardır:

• Alan adının kökünde (apex) kullanılamaz. example.com için CNAME tanımlayamazsınız, çünkü kökte zaten NS ve SOA kayıtları bulunur ve CNAME aynı ad için başka hiçbir kayıtla birlikte var olamaz.
• Aynı ada başka kayıt eklenemez. shop.example.com için CNAME varsa aynı ada TXT veya MX kaydı ekleyemezsiniz.

Bazı DNS sağlayıcıları bu sınırlamayı aşmak için ALIAS veya CNAME düzleştirme (flattening) gibi standart dışı çözümler sunar; bunlar sağlayıcıya özgüdür.

E-posta ve Doğrulama Kayıtları: MX ve TXT

MX kaydı

MX (Mail Exchanger) kaydı, alan adınıza gönderilen e-postaların hangi sunucuya teslim edileceğini belirtir. Her MX kaydının bir öncelik değeri vardır; düşük sayı yüksek öncelik anlamına gelir.

example.com.  3600  IN  MX  10  mail1.example.com.
example.com.  3600  IN  MX  20  mail2.example.com.
mail1.example.com.  3600  IN  A  203.0.113.20

Gönderen sunucu önce önceliği 10 olan sunucuyu dener, ulaşamazsa 20'ye geçer. MX kayıtlarıyla ilgili dikkat edilmesi gerekenler:

• MX kaydı bir IP adresini değil, bir ana makine adını göstermelidir.
• Hedef ad bir CNAME olmamalı; doğrudan A veya AAAA kaydına çözülmelidir.
• Web sitenizi başka bir sunucuya taşırken MX kayıtlarının değişmediğinden emin olun; aksi halde e-posta akışı kesilir.

Kurumsal e-posta hizmetine geçtiğinizde size verilen MX kayıtlarını eksiksiz girmeniz ve eski MX kayıtlarını kaldırmanız gerekir. Kurumsal e-posta paketlerinde gerekli kayıtlar kurulum sırasında sizinle paylaşılır.

TXT kaydı

TXT kaydı, alan adına serbest metin bilgisi eklemenizi sağlar. Bugün en yaygın kullanım alanları şunlardır:

• SPF: Alan adınız adına e-posta göndermeye yetkili sunucuları listeler.
• DKIM: E-posta imzalarını doğrulamak için açık anahtarı yayınlar.
• DMARC: SPF ve DKIM doğrulaması başarısız olduğunda ne yapılacağını belirtir.
• Alan adı doğrulama: Arama motoru konsolları ve çeşitli SaaS hizmetleri sahipliği TXT kaydıyla doğrular.

example.com.         3600  IN  TXT  "v=spf1 ip4:203.0.113.20 -all"
_dmarc.example.com.  3600  IN  TXT  "v=DMARC1; p=none; rua=mailto:[email protected]"

Bir alan adında yalnızca tek bir SPF kaydı bulunmalıdır; iki ayrı v=spf1 kaydı SPF doğrulamasının hata vermesine neden olur. E-posta doğrulama kayıtlarının ayrıntılı kurulumunu SPF, DKIM ve DMARC rehberimizde anlattık.

NS ve SOA Kayıtları

NS kayıtları, bir alan adı veya alt alan adı için yetkili ad sunucularını belirtir. Alan adınızın kayıt firmasında tanımlı NS bilgisi, DNS bölgenizin nerede yönetildiğini gösterir. NS değiştirmek tüm bölgeyi başka bir sağlayıcıya taşımak anlamına gelir; bu yüzden NS değişikliğinden önce mevcut tüm kayıtları yeni sağlayıcıda oluşturmanız gerekir.

SOA (Start of Authority) kaydı bölgenin yönetim bilgilerini içerir: birincil ad sunucusu, sorumlu e-posta adresi, seri numarası ve ikincil sunucuların ne sıklıkla güncelleme kontrol edeceği gibi zamanlayıcılar. Kendi DNS sunucunuzu (ör. BIND) yönetiyorsanız her değişiklikte seri numarasını artırmanız gerekir.

Diğer Önemli Kayıtlar: CAA, SRV ve PTR

CAA

CAA kaydı, alan adınız için hangi sertifika otoritelerinin SSL sertifikası düzenleyebileceğini belirtir. Yetkisiz sertifika düzenlenmesine karşı ek bir güvenlik katmanıdır.

example.com.  3600  IN  CAA  0 issue "letsencrypt.org"

CAA kaydı eklediyseniz ve farklı bir sertifika otoritesinden sertifika almak isterseniz önce bu kaydı güncellemeniz gerekir.

SRV

SRV kaydı belirli bir servisin hangi ana makine ve portta çalıştığını bildirir. SIP tabanlı VoIP sistemleri, bazı oyun sunucuları ve dizin servisleri bu kaydı kullanır. Biçimi _servis._protokol.alanadi şeklindedir ve öncelik, ağırlık, port ve hedef alanlarını içerir.

_sip._udp.example.com.  3600  IN  SRV  10 5 5060 sip.example.com.

PTR (ters DNS)

PTR kaydı, diğerlerinin tersine bir IP adresini bir ana makine adına çevirir. Alan adı panelinizde değil, IP adresinin sahibi olan sağlayıcıda tanımlanır. E-posta sunucusu işletiyorsanız kritik öneme sahiptir; ayrıntılar için Reverse DNS (PTR) kaydı yazımıza bakabilirsiniz.

Kayıt Türleri Özet Tablosu

TTL ve Yayılma Süresi

DNS değişikliklerinin "yayılması" aslında önbelleklerin süresinin dolmasıdır. Bir kaydın TTL değeri 3600 saniyeyse, o kaydı yakın zamanda sorgulamış bir çözümleyici değişikliği en fazla bir saat sonra görür. Bu nedenle:

• Planlı bir sunucu taşımasından en az bir gün önce ilgili kayıtların TTL'ini 300 saniyeye düşürün.
• Değişiklik tamamlanıp doğrulandıktan sonra TTL'i yeniden 3600 veya üzerine çıkarın; çok düşük TTL gereksiz sorgu yükü oluşturur.
• NS değişikliklerinde üst alan adı (.com, .com.tr) sunucularındaki TTL de devreye girdiği için süreç daha uzun sürebilir.

Planlı bir sunucu değişikliği yapıyorsanız TTL stratejisinin uygulamalı örneğini web sitesini VDS'e taşıma rehberimizde bulabilirsiniz.

En sık yapılan DNS hataları

• Kayıt sonunda nokta unutmak: Bölge dosyasında mail.example.com yazıp sona nokta koymazsanız ad, bölge adıyla birleştirilir ve mail.example.com.example.com olarak yorumlanır. Web panelleri bunu genellikle sizin yerinize düzeltir, elle düzenlenen bölge dosyalarında ise dikkat gerekir.
• NS değiştirip kayıtları taşımamak: Ad sunucularını değiştirdiğinizde eski sağlayıcıdaki kayıtlar artık kullanılmaz. MX ve TXT kayıtları yeni bölgeye eklenmezse e-posta ve doğrulamalar anında durur.
• Çakışan kayıtlar: Aynı ad için hem CNAME hem A kaydı tanımlamaya çalışmak veya eski bir A kaydını silmeyi unutmak, ziyaretçilerin zaman zaman eski sunucuya gitmesine neden olur.
• Çok yüksek TTL ile acil değişiklik: TTL 86400 saniyeyken yapılan bir IP değişikliği, bazı kullanıcılara bir güne kadar geç yansıyabilir.

DNS Kayıtlarını Kontrol Etmek

Linux ve macOS'ta dig, Windows'ta nslookup veya PowerShell'deki Resolve-DnsName komutu kullanılabilir:

# Belirli bir kaydı sorgulama
dig +short example.com A
dig +short example.com MX
dig +short example.com TXT

# Doğrudan yetkili ad sunucusuna sormak (önbelleği atlar)
dig @ns1.example.net example.com A

# Çözümleme zincirini baştan izlemek
dig +trace example.com

# Windows PowerShell
Resolve-DnsName example.com -Type MX
nslookup -type=TXT example.com

Komut satırı kullanmadan kontrol etmek isterseniz DNS sorgulama aracımız ile tüm kayıt türlerini tarayıcı üzerinden görüntüleyebilirsiniz. Değişikliğiniz sizde görünüp başkasında görünmüyorsa, büyük olasılıkla önbellekteki eski kayıt TTL süresini doldurmamıştır.

Sık Sorulan Sorular

DNS değişikliği neden hemen görünmüyor?

Çözümleyiciler kayıtları TTL süresi boyunca önbellekte tutar. Eski TTL değeri dolana kadar bazı kullanıcılar eski kaydı görmeye devam eder. Yetkili ad sunucusuna doğrudan sorarak değişikliğin doğru yapıldığını teyit edebilirsiniz.

www ve www'suz adres için ayrı kayıt gerekir mi?

Evet. example.com ve www.example.com DNS açısından iki ayrı addır. Kök için A kaydı, www için A veya CNAME kaydı tanımlamanız gerekir.

Bir alan adında iki SPF kaydı olabilir mi?

Hayır. Birden fazla SPF kaydı doğrulamanın hata vermesine yol açar. Tüm yetkili kaynakları tek bir v=spf1 kaydında birleştirin.

MX kaydına IP adresi yazabilir miyim?

Hayır. MX kaydı bir ana makine adını göstermelidir; o ana makine adı da A veya AAAA kaydıyla IP adresine çözülür.

Kayıtları nerede düzenlemeliyim?

Alan adınızın NS kayıtlarının gösterdiği sağlayıcıda. Hosting paneli kullanıyorsanız ve NS'ler hostinge yönleniyorsa kayıtları panelden düzenlersiniz; bunun için cPanel'de DNS kayıtlarını değiştirme yazımız yol gösterir.

DNS kayıtları ilk bakışta karmaşık görünse de her birinin net bir görevi vardır: A ve AAAA sitenizi, MX e-postanızı, TXT doğrulama ve güvenliği, NS ise bölgenin nerede yönetildiğini belirler. Bu temeli kavradığınızda alan adı, hosting ve e-posta yönetimi çok daha öngörülebilir hale gelir. Alan adınızı bağlayacağınız güvenilir bir altyapı arıyorsanız kurumsal hosting paketlerini veya tam yetkili VDS sanal sunucu seçeneklerini inceleyebilirsiniz.